XIV Forum KMO „Jakość, a nie jakoś!”

28–29 listopada 2025

Zapraszamy Was do przyjrzenia się nieodłącznemu elementowi KMO: jakości. To właśnie ona wynika z doskonalenia się w danej dziedzinie, z ciągłego stawiania pytań, sprawdzania, obserwacji i działania. Dlatego – podążając za hasłem przewodnim KMO: „Każdy Może Odkrywać” – na XIV Forum będziemy odkrywać, czym jest jakość w Klubie Młodego Odkrywcy.

W KMO różnorodność i wielokulturowość odgrywają kluczową rolę, co widać w sposobie działania klubów. Każdy z nich jest inny, ponieważ funkcjonuje w odmiennym środowisku i ma własne potrzeby oraz zainteresowania. Natomiast dążenie do jakości jest wspólne dla całej społeczności KMO.

Czym jest jakość w KMO? Jak ją wyznaczać? Jak o nią dbać i zawsze uwzględniać w działaniach klubów? Jak pokazywać i przekazywać dalej? Jak inspirować do niej innych? Na te i wiele innych pytań wspólnie poszukamy odpowiedzi już 28 i 29 listopada w Warszawie, w Centrum Nauki Kopernik. Bo jak podkreśla John Hattie, badacz efektywności edukacyjnej: „Najsilniejszy wpływ na uczenie się mają nauczyciele, którzy sami są gotowi się uczyć.”

Program Forum

Piątek, 28 listopada

11.00–11.45 – (K)MOje pierwsze Forum
Spotkanie dla osób uczestniczących w Forum po raz pierwszy.

12.00–12.15 – Otwarcie XIV Forum KMO

12.15–13.30 – Panel otwarcia „Jakość, a nie jakoś!”
Rozmowa o fundamentach programu KMO i jakości działań prowadzonych w Klubach Młodego Odkrywcy.

14.30–17.00 – Warsztaty
14 warsztatów poświęconych m.in. metodzie badawczej, konstruktywizmowi, animowaniu, informacji zwrotnej i facylitowaniu procesu uczenia się.

17.30–18.30 – Regiony mają KMOc!
Wręczenie nagród w konkursie „Regiony KMO” oraz spotkania Partnerów regionalnych z Opiekunami KMO.

18.45–20.00 – „Każdy Może się Odważyć!” – Gala konkursu „Mistrzowie KMO”

20.00–22.00 – Impreza wieczorna
Kolacja, pokazy naukowe, spotkania i wspólna zabawa.

Sobota, 29 listopada

9.30–10.30 – Jak Centrum Nauki Kopernik współtworzy jakość programu KMO
Prezentacja działań i inicjatyw rozwijających program KMO.

10.30–12.15 – Giełda Inspiracji – I tura
Prezentacje klubów oraz wymiana doświadczeń, pomysłów i eksperymentów.

12.45–14.15 – Giełda Inspiracji – II tura

14.30–15.30 – Spotkanie autorskie z Zuzanną Michalską
Spotkanie wokół książki „Zmienianie edukacji. Na przykładzie programu Klub Młodego Odkrywcy koordynowanego przez Centrum Nauki Kopernik”, prowadzone przez Marcina Polaka.

15.45–17.15 – Wizyta na Wystawach

17.30–18.15 – Pokaz w Planetarium „Niewidzialny Wszechświat”

Warsztaty

Podczas Forum odbyły się warsztaty:

• „Animować, ale jak?”
• „Pytania do zbadania”
• „Jakość, a nie jakoś! Jak umiejętnie dawać i przyjmować informację zwrotną”
• „Od ciekawości do jakości w odkrywaniu – supermoc Opiekuna KMO”
• „Prosto i rzetelnie – o mądrych granicach uproszczeń w nauce”
• „Od eksperymentu do procesu odkrywania – jakość w myśleniu badawczym”
• „Badam, więc rozumiem: metoda badawcza w pracy z dziećmi w wieku wczesnoszkolnym”
• „Dociekliwi z natury – jak prowadzić zajęcia KMO w duchu IBL”
• „Jak towarzyszyć w eksperymentowaniu?”
• „Nauka w Puszce”
• „Woda wodzie nierówna” – kick-off projektu Badacze KMO „Wielkie żarcie”

Niektóre warsztaty odbywały się w dwóch równoległych edycjach.

Badacze KMO „Wielkie żarcie”

Podczas Forum rozpoczęła się III międzynarodowa edycja projektu Badacze KMO 2025/26. Jej tematem było badanie różnorodności wód oraz ich wpływu na różne powierzchnie i procesy, m.in. korozję metali.

Projekt prowadził uczestników przez pełny proces badawczy – od obserwacji i formułowania pytań, przez planowanie eksperymentów i analizę wyników, po przygotowanie i prezentację posterów.

Transmisje

W ramach Forum transmitowano online w serwisie youtube:

• panel otwarcia XIV Forum KMO,
• spotkanie autorskie z dr Zuzanną Michalską.

„B(ł)ądźmy razem” 

29–30 listopada 2024 

Prowadzisz Klub Młodego Odkrywcy? Chcesz dodać swoim uczniom wiary w siebie, zachęcić ich do śmielszego badania otaczającego świata i zwiększyć ich odwagę w mierzeniu się z wyzwaniami? Koniecznie weź udział w XIII Forum Klubów Młodego Odkrywcy w Centrum Nauki Kopernik. Podczas tegorocznej edycji będziemy odczarowywać błędy, dyskutując o ich roli w procesie uczenia się i odkrywania.

Błąd – niechciany towarzysz szkolnych lat, pokazujący, że czegoś nie umiemy lub że nie jesteśmy wystarczająco dobrzy. Kojarzy się z czerwonym długopisem, niższą oceną i nieprzyjemnym uczuciem wstydu. Strach przed popełnieniem błędu potrafi paraliżować i frustrować, zabiera czas, energię i utrudnia dążenie do celu.

Streaming z otwarcia 

Zapraszamy do obejrzenia panelu dyskusyjnego „Błąd – koniec czy początek”, otwierającego XIII Forum KMO. Podczas spotkania przyjrzymy się błędom z różnych perspektyw. Pokażemy, że pomyłki są wpisane w proces uczenia się. Porozmawiamy o tym, jak można to wykorzystać. Przyjrzymy się też emocjom, jakie wywołują, oraz temu, jak w różnych społeczeństwach traktowane jest popełnianie błędów i z czego to wynika. W panelu wezmą udział: 

• Kinga Białek, psycholożka międzykulturowa;  
• dr Marta Fikus-Kryńska, biolożka z Centrum Nauki Kopernik 
• Janusz Laska, geograf, współtwórca KMO 

W rozmowie wezmą też udział uczestnicy XIII Forum KMO – reprezentanci 10 krajów: Polski, Armenii, Etiopii, Gruzji, Izraela, Kenii, Kuby, Mołdawii, Rumunii i Ukrainy.   

Wydarzenie będzie transmitowane online. Bądźcie z nami 29 listopada od godz. 12.00 do 13.15. 

Transmisja na YouTubie

Transmisja na Facebooku

Produktywna porażka to nie oksymoron 

A gdybyśmy tak pomyłkę potraktowali jako narzędzie, które napędza kreatywność, uczy nas wytrwałości i prowadzi do lepszego zrozumienia otaczającego świata? Badania dowodzą trafności powiedzenia, że „uczymy się na błędach”. Profesor Manu Kapur, twórca koncepcji „produktywnej porażki”, odkrył, że mierzenie się z trudnymi zadaniami, nawet jeśli na początku skutkuje porażką, może ostatecznie prowadzić do głębszego zrozumienia i trwalszej wiedzy. Z jego badań wynika, że kiedy uczniowie mają szansę popełniać błędy, ich mózgi pracują bardziej aktywnie – szukając odpowiedzi na pytanie, dlaczego dane rozwiązanie nie działa. Uczą się wówczas więcej niż wtedy, gdy otrzymują gotowe odpowiedzi. Popełnianie błędów prowadzi do refleksji, zmusza do myślenia i analizowania problemów z różnych perspektyw. Próby znalezienia rozwiązania – nawet jeśli zakończą się niepowodzeniem – pomagają w budowaniu elastycznych schematów poznawczych i uczą wytrwałości. 

Błąd jako motor naukowego postępu  

W naukach ścisłych, społecznych czy przyrodniczych błędy są naturalnym zjawiskiem, a także istotnym źródłem wiedzy. Umożliwiają badaczom głębsze rozumienie zjawisk oraz doskonalenie własnych metod pracy. Wolna od oceny analiza błędów sprzyja otwartej dyskusji oraz refleksji nad procesem badawczym, pozwala na ulepszenie technik pomiarowych czy wyeliminowanie potencjalnych błędów systematycznych. To z kolei prowadzi do bardziej precyzyjnych i wiarygodnych wyników. 

Jak błądzić bez wstydu i żalu? 

Skoro w nauce błąd odgrywa tak ważną rolę, dlaczego w szkolnych ławach jest tak niemile widzianym gościem? Jak w Klubach Młodego Odkrywcy możemy pokazywać wartość błędów? Co jest potrzebne, żeby stworzyć bezpieczne środowisko, w którym błądzenie jest nie tylko dozwolone, ale wręcz oczekiwane; miejsce, gdzie pomyłki można analizować, wykorzystywać, a nawet świętować – bez strachu, wstydu czy poczucia porażki; przestrzeń, w której błądzą nie tylko klubowicze, ale również ich opiekunowie? 

Tegoroczne Forum to okazja do zastanowienia się nad własnym podejściem do błędów, do nawiązania nowych kontaktów, podzielenia się swoimi doświadczeniami i zebrania inspiracji, które wzbogacą dalszą pracę. W tym roku spodziewamy się uczestników z Polski, Ukrainy, Gruzji, Armenii, Rumunii, Etiopii a także Kuby, Izraela i Kenii, co umożliwi jeszcze szerszą wymianę wiedzy i doświadczeń.  

B(ł)ądźmy razem, dążąc do konstruktywnej akceptacji wszystkich etapów procesu uczenia (się) i wyrozumiałości – dla siebie i innych. W końcu to właśnie błądzenie prowadzi nas do prawdziwych odkryć i rozwoju – nie tylko intelektualnego, ale i osobistego.

Więcej niż klub

24-25 listopada 2023

Tematem przewodnim XII edycji Forum KMO była współpraca i efektywne działanie zespołowe. Rozmawialiśmy, jak w naszych klubach możemy korzystać z różnorodności, która nie ogranicza się jedynie do różnic kulturowych, ale dotyczy także wielorakich umiejętności, perspektyw i doświadczeń.

Istotą programu Klub Młodego Odkrywcy jest tworzenie społeczności uczącej się (ang. learning community). Na co dzień zwykle widzimy jej mały wycinek: nasz klub, czasem kluby z okolicy lub regionu. Tymczasem Forum KMO jest okazją, aby spojrzeć na naszą społeczność z szerszej perspektywy i poczuć się częścią większej zmiany. W trakcie tego wydarzenia spotykają się osoby, które mogą nie znać się osobiście, ale mają wspólne wartości i misję – wspieranie dzieci i młodzieży w rozwijaniu niezbędnych we współczesnym świecie kompetencji, takich jak krytyczne myślenie, kreatywność, otwartość na świat, gotowość do podejmowanie wyzwań czy umiejętność rozwiązywania problemów.

Umiejętność współpracy nie przychodzi łatwo. Wymaga treningu, determinacji i wysiłku. Warto ten wysiłek podjąć, by nauczyć się dostrzegać inne punkty widzenia i wchodzić w dialog z odmiennymi sposobami myślenia, a także by wszechstronnie rozwijać umiejętności społeczne i efektywniej przyswajać wiedzę. Kształtowanie i wzmacnianie umiejętności współpracy to dzisiaj kluczowy element edukacji, przygotowujący młodych ludzi do skutecznego działania we wszystkich sferach życia. To inwestycja w zdrowe, odpowiedzialne i sprawnie funkcjonujące społeczeństwo.

Współpraca to także jeden z najważniejszych elementów pracy w klubach. Dzięki niej eksperymentowanie owocuje czymś więcej niż tylko rozwojem osobistych kompetencji klubowicza czy opiekuna. Sprawia, że wokół wspólnego wykonywania doświadczeń zaczyna się tworzyć społeczność – najpierw klubowiczów i opiekunów, potem rodziców i szkoły, a później także lokalnych przedsiębiorców, samorządów, instytucji i uczelni. Dzięki zaangażowaniu tak wielu osób każdy z tysiąca klubów w Polsce i za granicą staje się częścią wielkiej zmiany, która tworzy warunki do rozwoju samodzielnych, krytycznie myślących i sprawczych obywateli.

W tym roku mieliśmy 325 uczestników z 9 krajów, 22 różne formaty i spotkania, 190 opiekunów, 10 tłumaczy, 17 wolontariuszy, 16 instytucji partnerskich z Polski, 8 instytucji partnerskich z zagranicy, 3 partnerów ogólnopolskich, 3 darczyńców i 8-osobowy zespół przygotowujący – to „liczbowy” efekt XII Forum Klubów Młodego Odkrywcy w Koperniku. Za tymi liczbami kryje się wielki sukces. Po raz pierwszy spotkaliśmy się z Opiekunami i Partnerami ze wszystkich krajów współtworzących międzynarodową społeczność KMO.

 Poza gośćmi z całej Polski obecni byli Opiekunowie Klubów, ich Partnerzy instytucjonalni oraz przedstawiciele środowisk naukowych z Ukrainy, Armenii, Gruzji, Rumunii, Etiopii i Izraela. Po raz pierwszy gościliśmy przedstawicielki Departamentów Współpracy Międzynarodowej oraz Edukacji z Hawany – zainteresowane promowaniem idei KMO w środowisku edukacyjnym na Kubie i dołączeniem do międzynarodowej sieci learning community. Bo tworzenie społeczności uczącej się jest istotą Programu KMO. To najważniejszy program edukacyjny, który od lat realizuje Centrum Nauki Kopernik, w strategicznym partnerstwie z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności.

Jak refleksyjność Opiekunów może wpłynąć na budowanie sprawczości Klubowiczów – to przewodni temat Xi Forum Klubów Młodego Odkrywcy. W tym roku, po dwuletniej przerwie, widzimy się znów na żywo!

W tym roku zastanowimy się, jak refleksyjność Opiekunów może sprzyjać budowaniu sprawczości Klubowiczów. To ważny temat, bo Program KMO z założenia ma rozwijać świadomych, samodzielnie i krytycznie myślących obywateli. 

Streaming na YT

Klub Młodego Odkrywcy to miejsce, w którym dzieci i młodzież mają szansę podejmować samodzielne decyzje. W klubie to oni są gospodarzami: wymyślają nazwę klubu, aranżują przestrzeń i decydują, jakimi zasadami będą się kierować we współpracy. Sami stawiają pytania i sami ustalają, w jaki sposób będą szukać na nie odpowiedzi. Sami określają przedmiot swoich badań, a także rodzaj i zakres eksperymentów, jakie chcą przeprowadzić. Organizują i animują pikniki oraz festiwale naukowe. Prowadzą własne projekty badawcze, opierając się na zidentyfikowanych wcześniej w najbliższym otoczeniu problemach (np. zbyt wysoki hałas w szkole, zanieczyszczanie powietrza przez spaliny lub palenie śmieci). Ze swoimi przedsięwzięciami wychodzą do społeczności lokalnej. Inicjują mikrozmiany. Zadaniem Opiekuna jest towarzyszyć w realizacji działań i pomagać w trudnych sytuacjach. 

Jednak Opiekunowi nie zawsze łatwo jest zrezygnować z pełnej kontroli, szczególnie gdy działania Klubowiczów stają się przedmiotem oceny otoczenia. Lęk przed krytyką i pomyłkami często blokuje Opiekunów przed oddaniem inicjatywy młodym badaczom. W takich sytuacjach Opiekunowie mogą liczyć na wsparcie społeczności KMO, która chętnie dzieli się wiedzą i doświadczeniami – wielu Opiekunów mierzyło się przecież w przeszłości z podobnymi wyzwaniami. Społeczność KMO jest społecznością uczącą się. Stwarza bezpieczną przestrzeń, w której można opowiedzieć o swoich problemach bez obawy bycia ocenianym i uzyskać cenną pomoc. 

Szczególnym momentem dla całej społeczności KMO (z Polski i zza granicy) jest doroczne Forum. W tym roku, po dwuletniej przerwie spowodowanej pandemią, powracamy do stacjonarnej formuły wydarzenia. W siedzibie Centrum Nauki Kopernik odbędą się warsztaty, inspirujące seminaria, wykłady, giełda inicjatyw i inne formaty spotkań. To znakomita okazja do rozwoju kompetencji oraz wymiany doświadczeń i pomysłów na dalsze prowadzenie klubu. Wspólnie podsumujemy dotychczasowy „dorobek” społeczności i naładujemy baterie na cały rok szkolny.  

Na Forum dowiecie się: 

• jak stawać się sprawczym;
• jak rozwijać sprawczość Klubowiczów i Opiekunów w programie KMO;
• jakie cechy Opiekunów sprzyjają sprawczości Klubowiczów;
• po czym poznać, że Klubowicze są sprawczy;
• co mnie powstrzymuje przed oddaniem sprawczości Klubowiczom.

Tegoroczny program Forum powstał we współpracy partnerów programu KMO i z udziałem opiekunów.

Czego się nauczyliśmy?

Mijający rok był dla społeczności KMO wyjątkowo aktywny. Odbyło się pierwsze Forum KMO online. Jego zdalna forma umożliwiła udział w wydarzeniu bezprecedensowej, jak dotąd, liczbie partnerów, opiekunów i klubowiczów z Polski i zagranicy. Oprócz tego dziesiątki młodych odkrywców z Mazowsza badało dafnie w ramach pilotażowego projektu badawczego „Oko w oko z rozwielitką”. Dziewięciu partnerów regionalnych zorganizowało webinaria w ramach projektu Eksperci KMO i dzieliło się dobrymi praktykami z opiekunami z całej Polski. Dzięki projektowi Regiony odbywały się: konferencje, konkursy, projekty badawcze i webinaria. Wspólnie z partnerami i opiekunami stworzyliśmy nowe materiały edukacyjne – filmy, w których praktycy, młodzi i dorośli, dzielą się wiedzą dotyczącą pracy w KMO. Spotykaliśmy się z opiekunami z Ukrainy. Do programu dołączyły kluby z Armenii. Te aktywności i dziesiątki innych oddolnych inicjatyw, sprawiły, że ucząca się społeczność, którą od lat tworzymy, ukazała swój realny wymiar.

Podczas X Forum KMO spojrzymy na wszystkie nasze działania, by we wspólnej dyskusji poszukać odpowiedzi na pytania: czego się dzięki nim nauczyliśmy? Co to właściwie znaczy, że społeczność, którą razem tworzymy uczy się? Co temu sprzyja, co staje na drodze? Jakie jeszcze perspektywy rozwoju daje bycie w społeczności, która działając stale się rozwija.

Pomogą nam w tym warsztaty, panele oraz formaty zaprojektowane i realizowane we współpracy z członkami naszej społeczności: opiekunami partnerami i trenerami. Dołącz do nas!

Wydarzenia streamowane (video):

Tegoroczne Forum odbywa się w czasie pandemii. W rzeczywistości, która w dojmujący sposób unaoczniła, jak zmienny i niepewny może być świat. Mocno odczuliśmy to w przestrzeni edukacji – izolacja społeczna, zamknięcie szkół lub poważne ograniczenie ich funkcjonowania, zawieszenie zajęć dodatkowych.

Na naszych oczach przyspieszył proces cyfryzacji, technologia nagle wkroczyła na lekcje. Niby było to nieuniknione, niby wiedzieliśmy, że w tym kierunku będziemy zmierzać w przyszłości, ale nie spodziewaliśmy się, że przyszłość nastąpi już dziś. To przyspieszenie może niepokoić, wchodzimy w obszary nie do końca zbadane, ale jednocześnie otrzymaliśmy nowe narzędzia, wypracowujemy nowe sposoby działania, a to wszystko jest szansą na zmianę – przemyślaną, faktyczną zmianę funkcjonowania. Możemy stworzyć nową edukację. Edukację przygotowującą do życia w świecie przyszłości.

Odporność na kryzys

W opracowanym w 2020 roku przez Fundację Gospodarki i Administracji Publicznej raporcie pt. „Poza horyzont. Kurs na edukację” prof. Jerzy Hausner mówi, że najlepszym sposobem na funkcjonowanie w niepewnym świecie jest odporność systemów i jednostek na kryzysy. Pandemia COVID-19 jest takim kryzysem, a program Klub Młodego Odkrywcy jest takim systemem. KMO trwa od 18 lat, nie tylko ma się dobrze, ale wciąż się rozwija. Przez lata pobudza ciekawość, pomaga poznawać i zrozumieć otaczającą rzeczywistość, budując zaufanie do świata nauki. Trwałość programu zbudowana jest na dwóch filarach: relacjach – w całej społeczności KMO, na poziomie regionalnym, krajowym i międzynarodowym; oraz kontekście naukowym – członkowie i członkinie KMO uczą się, korzystając z metod i narzędzi stosowanych w nauce, m.in. stawiają hipotezy, obserwują, eksperymentują, weryfikują założenia.

Forum w czasie pandemii

Tegoroczne Forum jest wyjątkowe, chcemy uczcić 18. urodziny programu. Po raz pierwszy Forum odbywa się całkowicie online, za pośrednictwem platformy Zoom, co uniemożliwia nam osobiste spotkania, ale jednocześnie pozwala zaprosić naprawdę liczne grono uczestników i uczestniczek. Bo online mogą uczestniczyć naprawdę wszyscy Opiekunowie KMO, klubowicze i klubowiczki, partnerzy instytucjonalni. Po raz pierwszy skład Forum będzie tak międzynarodowy, pojawią się reprezentanci i reprezentantki KMO z Polski, Gruzji, Ukrainy, Armenii i Etiopii, konferencja będzie tłumaczona na 4 języki. Będziemy wszyscy razem, bo właśnie RAZEM jest hasłem tegorocznego Forum KMO.

Jesteśmy RAZEM (choć on-line i w różnych krajach).
Uczymy się i rozwijamy się RAZEM.
Świętujemy RAZEM 18 lat programu KMO.

15 i 16 listopada 2019 r. w centrum konferencyjnym w Koperniku odbędzie się VIII Forum KMO, dwudniowe spotkanie Opiekunów Klubów Młodego Odkrywcy.

Kluby Młodego Odkrywcy to program zrzeszający zaangażowanych edukatorów oraz nauczycieli z Polski i zza granicy. Pod okiem Opiekunów młodzi ludzie spotykają się po lekcjach, żeby uczyć się, myśleć krytycznie, poznawać w praktyce elementy metody badawczej i rozwijać kompetencje społeczne. Niezwykle ważnym elementem idei KMO jest wspólne i zarazem osobiste eksperymentowanie, najczęściej – choć nie zawsze – w ramach realizowanych przez klubowiczów projektów edukacyjnych.

Centrum Nauki Kopernik – koordynator programu – wzmacnia rozwój KMO przy wsparciu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Organizujemy i współorganizujemy konferencje oraz szkolenia, zapraszamy do udziału w konkursach grantowych i projektach edukacyjnych.

Program działa już 17 lat i zrzesza w sieci współpracy wiele wspaniałych osób i instytucji. To przede wszystkim ponad 600 Opiekunów 550 klubów, 13 partnerów regionalnych, czterech partnerów ogólnopolskich i jeden partner ds. rozwoju programu za granicą. Coroczna konferencja Forum KMO to nasze wspólne święto – okazja do spotkania pełnych zaangażowania i pasji Opiekunów KMO, naładowania baterii i znalezienia inspiracji w pracy kolegów i koleżanek.

Na Forum zapraszamy Opiekunów klubów zarejestrowanych i działających w naszej sieci, przedstawicieli Partnerów i przyjaciół Programu.

Opisy warsztatów

Największa doroczna impreza programu KMO już za nami. 16 i 17 listopada blisko dwustu Opiekunów spotkało się w Koperniku, aby wysłuchać wykładów, wziąć udział w warsztatach, a także nawiązać nowe kontakty i podzielić się swymi doświadczeniami z innymi uczestnikami Forum.

Impreza rozpoczęła się od gali wręczenia nagród laureatom konkursu „Badacze KMO”. W tegorocznej edycji nagrody PAFW otrzymali: Emilia Grzęda z KMO Experience, Małgorzata Więcław z KMO Amperki oraz Antoni Duda z Akademią Techniczną Małolata. Granty na realizację projektów badawczych otrzymały ponadto Agnieszka Ogiegło z KMO Kodowanie Odkrywanie i Małgorzata Jarosz z KMO Fizyk. Gdy zgasły już flesze aparatów i nagrodzeni wrócili na swoje miejsca, przyszedł czas na wykład prof. Doroty Klus-Stańskiej z Uniwersytetu Gdańskiego. Pani profesor mówiła o pułapkach tradycyjnego modelu nauczania mającego swoje korzenie w behawioryzmie. Pedagożka zachęcała słuchaczy, aby elementy dydaktyki konstruktywistycznej wykorzystywane z powodzeniem na zajęciach klubowych stosowali także na zwykłych lekcjach szkolnych – również tych przygotowujących ich wychowanków do formalnych sprawdzianów.

Prof. Klus-Stańska przekonywała, że jeżeli uczniowie potrafią odkrywać wiedzę i tworzyć ją w aktywny sposób, jeżeli potrafią samodzielnie dochodzić do wyniku i uczyć się, współpracując z rówieśnikami, jeżeli potrafią tworzyć pojęcia i znaczenia w bardzo dynamiczny sposób, to poradzą sobie też z testami.

Kluby Młodego Odkrywcy to program zrzeszający zaangażowanych edukatorów oraz nauczycieli z Polski i zza granicy. W KMO młodzież i dzieci wspólnie eksperymentują pod okiem opiekunów, zdobywając samodzielnie wiedzę. Centrum Nauki Kopernik – koordynator programu – wzmacnia rozwój KMO przy wsparciu Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności.

Coroczna konferencja Forum KMO to nasze wspólne święto – okazja do spotkania zaangażowanych i pełnych pasji opiekunów KMO – naładowania baterii i zainspirowania się pracą kolegów i koleżanek. Zapraszamy też naukowców i liderów oświaty z całego świata, których można posłuchać na wykładach i seminariach, a potem spotkać na przerwie. Wierzymy, że udział w konferencji jest dla uczestników i organizatorów okazją do dyskusji, wymiany opinii i doświadczeń, oraz możliwością nawiązania współpracy.

Na tegorocznym Forum można było posłuchać wykładów osobowości ze świata edukacji, wziąć udział w dwóch warsztatach wybranych spośród 9 oraz w jednym z 8 seminariów. Oprócz tego daliśmy szansę na poznanie uczestników podczas gry integracyjnej i zwiedzania CNK poza godzinami oficjalnego otwarcia (kiedy w Centrum zapada półmrok i wszystkie eksponaty odkrywają przed zwiedzającymi inne oblicza:). W tym roku na Forum pojawili się też reprezentanci partnerów merytorycznych i regionalnych, z którymi można było porozmawiać i nawiązać współpracę.

W dniach 18-19 listopada 2016 roku w siedzibie Centrum Nauki Kopernik odbyła się piąta edycja Forum KMO. W tym roku wspólnie zastanawialiśmy się nad rolą klubów w zmienianiu otaczającego nas świata.

Klub Młodego Odkrywcy to program, który łączy dzieci, młodzież i opiekunów z Polski, Ukrainy, Białorusi, Litwy i Gruzji. Każdy z ponad 700 klubów jest miejscem, w którym uczniowie rozwiązują problemy i kształtują krytyczne myślenie poprzez samodzielne eksperymentowanie oraz realizację projektów badawczych.

Organizowane co roku Forum to najważniejsze dwa dni w kalendarzu programu KMO oraz okazja do spotkania środowiska edukatorów (opiekunów KMO, nauczycieli, rodziców) z naukowcami oraz przedstawicielami instytucji i organizacji działających w obszarze edukacji. Wierzymy, że udział w konferencji także w tym roku był dla uczestników i organizatorów okazją do dyskusji, wymiany opinii i doświadczeń, a przede wszystkim umożliwił nawiązanie współpracy.

W tym roku zwróciliśmy szczególną uwagę na społeczną rolę działalności klubów. Zobaczyliśmy, jak kluby zmieniają samych klubowiczów oraz model pracy zaangażowanych w nich nauczycieli – a także, że ich wpływ jest szerszy: KMO zmieniają świat wokół siebie.

Gościem specjalnym była Seema Bansal z The Boston Consulting Group. Seema zajmuje się doradztwem w obszarach: edukacji, zdrowia, bezpieczeństwa żywności, równouprawnienia finansowego i zarządczego. Ma bogate doświadczenie zarówno w zakresie kształtowania polityki, jak i wdrażaniu oddolnych zmian w systemach publicznych.

Jak mówi Seema: „Potencjał jest równo rozdzielony między ludźmi, okazja by go rozwinąć – nie.” Podczas wykładu na Forum KMO Seema zaprosła uczestników, by wspólnie zastanowili się, jaką każdy z nich może odegrać rolę w tworzeniu okazji dla rozwoju dla wszystkich uczniów.

W dniach 20-21 listopada 2015 w siedzibie Centrum Nauki Kopernik odbyła się czwarta edycja Forum KMO. W tym roku wspólnie zastanowialiśmy się nad rolą nauki w poznawaniu otaczającego nas świata oraz jej wpływem na rozwój społeczeństwa.

Forum jest miejscem spotkania środowiska edukatorów (opiekunów KMO, nauczycieli, rodziców) z naukowcami oraz przedstawicielami instytucji i organizacji działających w obszarze edukacji. Wierzymy, że udział w konferencji był dla uczestników i organizatorów okazją do dyskusji, wymiany opinii i doświadczeń, a przede wszystkim umożliwił nawiązanie współpracy. Współpracy, której efektem będzie świadome łączenie edukacji i nauki – jakże ważnych elementów w rozwoju człowieka i w budowaniu kapitału społecznego.

Podczas Forum postaraliśmy się w jeszcze większym stopniu wykorzystać formy warsztatowe, które pozwalają poznawać i testować w praktyce nowe rozwiązania edukacyjne. Mamy nadzieję, że wspólna praca podczas warsztatów umożliwiła opiekunom Klubów lepsze poznanie i zrozumienie proponowanych metod i narzędzi. Zależy nam, aby były one przydatne zarówno w działalności Klubu (w ramach zajęć, pikników, festiwali oraz wspólnych projektów), jak i w rozwijaniu własnych zainteresowań.

III Forum Klubów Młodego Odkrywcy – listopadowa konferencja i spotkanie opiekunów KMO z całej Polski i krajów Europy Wschodniej – już za nami. Forum KMO odbyło się w dniach 14-15 listopada 2014 r. w siedzibie Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Była to niepowtarzalna okazja do nawiązania znajomości, wymiany doświadczeń, powstania nowych pomysłów, zaczerpnięcia inspiracji, odbycia ciekawych dyskusji i rozwoju swojego warsztatu.

Gościem specjalnym konferencji był Sai Chandrasekhar członek zarządu działającej w Indiach Fundacji Agastya. Organizacja ta prowadzi największą na świecie działalność popularyzującą  osobiste doświadczanie naukowe i odkrywanie świata przez dzieci przy użyciu prostych i ogólnodostępnych materiałów i metod. Agastya stawia sobie za cel rozwijanie ciekawości świata, kreatywności, przedsiębiorczości i odpowiedzialności poprzez aktywne wykonywanie doświadczeń i spotkanie z żywą nauką. Agastya trafia głównie do wiejskich środowisk, do których wysyła mobilne laboratoria, ponadto szkoli nauczycieli i młodzież, tworzy platformę online dla szkół oraz prowadzi 35 centrów nauki. Sai Chandrasekhar poprowadzi warsztaty i wygłosi wykład m.in. o tworzeniu sieci współpracy.

Program konferencji obejmował inspirujące wykłady, siedem zróżnicowanych tematycznie warsztatów, cztery panele dyskusyjne, atrakcje wieczorne oraz szereg dodatkowych aktywności-niespodzianek pozwalających na wymianę doświadczeń. Tworząc program konferencji braliśmy pod uwagę głosy i sugestie opiekunów.

Opisy warsztatów i paneli dyskusyjnych

Warsztaty

Warsztat nt. metody projektowej w przedszkolu

Jak efektywnie zaangażować dzieci w pracę nad zagadnieniami, które je interesują i wynikają z ich naturalnych potrzeb? Jak wykorzystać ten potencjał? Warsztat odpowie na te pytania oraz przybliży metodę projektu jako podejście pozwalające na zintegrowanie sfery poznawczej, psychomotorycznej oraz emocjonalno-motywacyjnej dziecka. Uczestnicy poznają metodę w teorii oraz w praktyce: zaplanują działania edukacyjne i opracują własny projekt.

Warsztat Sai Chandrasekhara

Nasz gość specjalny z Indii poprowadzi praktyczne warsztaty na temat interdyscyplinarnego podejścia do nauczania, łączącego ze sobą naukę i sztukę. Będzie to wyjątkowa okazja do poznania narzędzi wspomagających wszechstronny rozwój dzieci i młodzieży. 

Warsztat TIK

Narzędzie wykorzystujące technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) pozwala na urozmaicenie zajęć, pobudzenie kreatywności oraz rozwijanie współpracy w grupie uczniów. Uczestnicy warsztatu poznają bezpłatne, internetowe narzędzia i dobre praktyki z zastosowaniem narzędzi TIK i nauczą się z nich korzystać. Narzędzia te posłużą podnoszeniu poziomu wiedzy oraz cyfrowych i społecznych umiejętności uczniów.

Design thinking i prototypowanie

Ten inspirujący warsztat zapozna uczestników z metodami projektowania produktów i usług. Wykorzysta proste narzędzia do generowania pomysłów, prototypowania rozwiązań, planowania biznesowego, design thinking (myślenia projektowego) i nowoczesnego zarządzania przedsiębiorczością. Odkryj w sobie innowatora, który wymyśla wartościowe rozwiązania w odpowiedzi na ważne potrzeby społeczne!

Organizacja i finansowanie projektów edukacyjnych

Warsztat skierowany jest do nauczycieli zainteresowanych realizacją oraz realizujących projekty edukacyjne. Zaprezentujemy integralne podejście do zarządzania projektami edukacyjnymi, czyli uwzględniające istotne dla projektu wartości, finansowanie oraz budowanie efektywnie działającego zespołu. Skupimy się zarówno na aspektach motywacyjnych, jak i konkretnych narzędziach służących planowaniu, realizacji oraz monitoringowi projektów.

Majsternia

Myślisz lepiej, niż myślisz. Każdy się o tym przekona w Majsterni – nowym miejscu w Koperniku. Mając do dyspozycji przedmioty codziennego użytku – słomki, papier, spinacze, kulki, gumki – będziemy samodzielnie odkrywać prawa rządzące rzeczywistością. Bez sugerowanych rezultatów, bez ocen, bez ograniczeń czasowych. Co z tego wyniknie? Nie wiemy i to właśnie jest piękne. W czasie warsztatu postawimy także pytania – gdzie i dla kogo takie eksperymenty się sprawdzają? Czy można je wykorzystać podczas lekcji? Jakie korzyści płyną z takiej formy eksperymentowania?

Warsztat z kreatywności

Trzy kroki do kreatywności to: myśleć w głąb, wszerz i w bok. Warsztat dotyka kwestii myślenia, w szczególności myślenia twórczego. Czym jest i skąd się bierze kreatywność? Po czym poznać, że ktoś jest kreatywny? Jak wzbudzić i utrzymać w sobie tę zdolność? Jak ją rozwijać u innych i czy w ogóle kreatywności da się nauczyć? To tylko niektóre pytania, na które spróbujemy odpowiedzieć. A to dopiero początek, bowiem zmierzymy się również z kwestiami bardziej filozoficznymi…

Panele dyskusyjne

Dyskusja o technologiach w edukacji

Porozmawiamy o:

• wykorzystaniu narzędzi internetowych i komunikacyjnych w sieci KMO
• granicy wykorzystania technologii, w kontekście zalety metody KMO, jaką jest „odwirtualnianie” dzisiejszej młodzieży
• współczesnych narzędziach technologicznych jako nowej formie nauczania

Dyskusja o KMO jako sieci

Porozmawiamy o:

• tworzeniu i ożywianiu sieci współpracy klubów
• relacjach klubu z rodzicami, dyrektorami, naukowcami, społecznością lokalną i instytucjami
• korzyściach płynących z uczestnictwa i działania w sieci
• roli opiekuna w sieci – to lider, tworzący kontakty czy samotna wyspa?

Dyskusja o aktywizacji klubowicza

Porozmawiamy o:

• wspieraniu rozwoju klubu w oparciu o relacje opiekun-klubowicze
• rozwijaniu w klubowiczach umiejętności społecznych i postaw obywatelskich
• integrowaniu klubowiczów i sposobach rozwiązywania problemów powstających wśród klubowiczów
• dawaniu wędki, zamiast ryby i sprawianiu, by klubowicz przejmował inicjatywę
• dobrych praktykach prowadzenia klubu

Dyskusja o interdyscyplinarności

Porozmawiamy o:

• uniwersalności i wszechstronności metody KMO
• stosowaniu metody KMO na różnych przedmiotach w szkole
• roli kultury i sztuki w KMO
• wszechstronnym rozwoju klubowicza
• słuszności interdyscyplinarnego podejścia – czy może być ono niewłaściwe dla wnikliwej analizy danego zagadnienia?

Powiedz mi — zapomnę, pokaż mi — zapamiętam, pozwól mi zrobić — zrozumiem.

15 i 16 listopada 2013 r. odbyło się w Warszawie II Forum Klubów Młodego Odkrywcy. Do Centrum Nauki Kopernik przybyli opiekunowie KMO z całego kraju, ale także z Gruzji, Białorusi, Ukrainy i Rosji. W ciągu dwóch dni uczestniczyli w kilkunastu warsztatach i panelach. Zastanawiali się również jak dalej rozwijać sieć i intensyfikować współpracę między klubami.

Na wstępie

Konferencję otworzył dyrektor Centrum Nauki Kopernik Robert Firmhofer, który przywitał polskich i zagranicznych gości podając informację o aktualnej wielkości sieci – Istnieje już 299 klubów. Są wśród nas goście z Ukrainy, którzy zamierzają założyć pierwsze tamtejsze KMO. Jest szansa, że to właśnie ten klub będzie trzysetnym. Dyrektor Firmhofer zapowiedział realizację strategii głębszego sieciowania klubów poprzez włączenie do programu regionalnych partnerów wspierających.

- MEN powinno stworzyć taką przestrzeń prawną by szkoły miały dużo większe możliwości wybierania metod pracy z dziećmi. Ważne by były to wybory wspierane doświadczeniem instytucji potrafiących nauczycieli wspierać – powiedziała Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Joanna Berdzik. – Zmiana paradygmatu nie może płynąć z góry, nie da się tego zrobić rozporządzeniem. W państwa postawie jest nadzieja na zmianę szkoły. Uczyni to Wasza pasja. Reprezentantka ministerstwa nawiązała również do słów dyrektora Firmhofera dotyczących realizacji wspólnych projektów CNK i MEN mających na celu upowszechnienie w szkołach aktywnych metod pracy z uczniem i stworzenie w nich nowych pracowni przyrody. – 300 klubów to 300 inkubatorów. To Państwo pokażecie nam jak powinny pracować szkoły by odnieść sukces. Chcielibyśmy by ten nowowypracowany model pracy mógł być zaimplementowany w szkołach dzięki nowej perspektywie finansowej UE.

Przewodniczący sejmowej komisji edukacji Piotr Paweł Bauć odniósł się do aspektu współpracy, który jest jednym z najbardziej kluczowych haseł dla KMO – zarówno na płaszczyźnie preferowanej metody zdobywania wiedzy, czyli wspólnego eksperymentowania, jak i tworzenia sieci współpracy klubów z lokalnymi społecznościami. – Współpraca buduje zaufanie. Rozwijanie zainteresowań i naukowych pasji angażuje do współdziałania, tworzy podstawę dla wzajemnej ufności,  buduje wspólne wartości – powiedział poseł.

Radosław Jasiński – Dyrektor Programowy Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, która jest partnerem wspierającym programu KMO, scharakteryzował projekt jako „niosący radość i inspirujący młode pokolenia do własnych poszukiwań”. Komentując intensywny rozwój sieci zacytował Goethego – Nie tylko szuka i wiedza, ale też cierpliwość musi być częścią dzieła. I zachowując cierpliwość chciałbym móc niedługo dopisać do obecnej liczby klubów jedno „zero”.

Dorota Życzkowska, opiekunka Klubu Młodego Odkrywcy „Kropeczki” z Elbląga wykorzystała w swojej wypowiedzi liczne przykłady zaangażowania nauczyciela w pracę z uczniem budząc entuzjazm zgromadzonej publiczności. – Jako nauczyciel czuję się jak ogrodnik hodujący mniszek lekarski, roślinę nielubianą, ale fascynującą bo zakorzenia się bardzo głęboko i niełatwo daje się usunąć. Mniszek daje niewielki kwiatek, a następnie zamienia się w dmuchawiec, którego części rozsiewa wiatr. Chcę dzieciom zakorzenić pasję edukacyjną i sprawić by dzielili się nią z innymi. To jest sens pracy nauczyciela – powiedziała Życzkowska zachęcając zgromadzonych edukatorów do odważnych działań i uporu – Jako nauczyciel jestem trochę jak trzmiel. Trzmiel nie powinien fruwać, bo ma za małe skrzydła i za duży brzuch. Ale fruwa – bo nikt mu o tym nie powiedział. I my też tak fruwamy – zakończyła swoje wystąpienie.

W czasie inauguracji odbył się również wykład niezależnego konstruktora eksponatów naukowych z Wielkiej Brytanii Iana Russella. – Dasz ludziom informacje – nakarmisz ich umysł na godzinę. Obudzisz ich ciekawość – zasilisz ich umysł na całe życie – powiedział Russel, który poprowadzi w ramach Forum warsztaty projektowania pomocy naukowych.

Po oficjalnym otwarciu odbyła się konferencja prasowa z udziałem edukatorów z Polski, Gruzji i Wielkiej Brytanii. Wladimir Girin jest nauczycielem, który po 47 lat pracy w szkole założył drugi gruziński klub. – Powiedz mi ja zapomnę, pokaż mi zapamiętam, pozwól mi zrobić – zrozumiem – powiedział Girin, który w codziennej pracy w ramach KMO kieruje się hasłem „ściśle fajna lekcja!” i prowadzi pokazy naukowe w wielu szkołach swojego regionu.

Warsztaty, debaty, projektowanie przyszłości sieci KMO

Pierwszego i drugiego dnia Forum uczestniczy wzięli udział w 14 warsztatach tematycznych poświęconych rozwijaniu aktywnych metod pracy opartych o eksperyment, niestandardowym formom promocji działań lokalnych klubów, wzmacnianiu kompetencji społecznych młodych uczestników klubów. Bardzo dużym zainteresowaniem cieszył się warsztat Iana Russela dotyczący konstruowania eksponatów naukowych do użytkowania w działaniach edukacyjnych, a także zajęcia „Zrób to sam” prowadzone przez reprezentantów ruchu Makersów – wspólnoty innowatorów, którzy za pomocą mniej lub bardziej skomplikowanych narzędzi zmieniają funkcjonalność przedmiotów i zapoznają innych z zasadami działania różnych technologii.

Każdy uczestnik Forum wziął również udział w warsztatach „KMO – eksperyment w toku”, które były formą przeglądu dotychczasowych działań podejmowanych w ramach sieci oraz planowania nowych przedsięwzięć – zarówno w ramach całej sieci jak i struktur regionalnych. Edukatorzy zostali podzieleni na podgrupy i pracowali nad stworzeniem nowych oraz rozwinięciem dotychczasowych projektów w ramach lokalnych sieci.

W ramach II Forum KMO odbyły się również trzy panele dyskusyjne, w czasie których uczestnicy zastanawiali się nad finansowaniem działalności lokalnych klubów czy organizowaniem Festiwali Młodego Odkrywcy.

Nowe plany oraz główne wyzwania

Podsumowując II Forum KMO prof. Łukasz Turski zwrócił uwagę na pojawiające się postulaty dotyczące sieciowania młodych klubowiczów: – Potrzebujecie i chcecie, żeby spotykały się ze sobą dzieci biorące udział w KMO. Ktoś musi sfinansować działania klubów by pomóc dzieciom spotykać się. Będziemy nad tym pracować – zapewnił szef Rady Programowej CNK i zwrócił uwagę na potrzebę realizacji projektów angażujących we wspólne działanie całą sieć klubów – Powinniśmy pomyśleć o jakimś pomiarze, wspólnym działaniu naukowym. Jest wielkie zainteresowanie związane z tym co się dzieje z naszym klimatem i przyrodą. Może oni zrobią taki kompleksowy pomiar pewnych zmiennych, obszarów. Mam nadzieję, że ruch KMO będzie w stanie takie spektakularne „coś” zrobić – zapewnił profesor Turski oficjalnie kończąc konferencję i zachęcając uczestników do zaangażowania w pracę klubów i rozwijanie sieci.

W dniach 11-12 października 2012 po raz pierwszy w historii gościliśmy w Koperniku dziewięćdziesięciu opiekunów Klubów Młodego Odkrywcy z Polski i zza granicy.

 Forum, które było naszą formą świętowania Dnia Edukacji Narodowej otworzył wiceminister edukacji Mirosław Sielatycki. Oprócz niego do zgromadzonych przemawiali: dyr. Robert Firmhofer, wicemarszałek Sejmu Wanda Nowicka, wiceprezydent m.st. Warszawy Włodzimierz Paszyński, przewodniczący Rady Programowej Centrum Nauki Kopernik prof. Łukasz Turski oraz dyrektor programowy Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności -  Radosław Jasiński.

Uroczyste otwarcie Forum uświetnił swoim wykładem "Nie tylko umysł: nauka drogą rozwoju osobowości" dr Oved Kedem z izraelskiego Instytutu Nauki Weizmanna. Oprócz wykładu, naukowiec przygotował dla uczestników Forum warsztaty "Patrząc na światło", które obok "Labów bez labów", "Pokaz się" oraz "Pudełek z nauką" stanowiły naszą propozycję dla opiekunów.

Przygotowaliśmy dla naszych gości całą serię innych atrakcji. W czasie trwania Forum opiekunowie mieli możliwość obejrzenia Centrum według specjalnie dla nich przygotowanej ścieżki zwiedzania. "Zabierz Kopernika do klubu" to zestaw 22 eksperymentów inspirowanych eksponatami dostępnymi w Koperniku, które z powodzeniem – w prostszej wersji - można wykonać w siedzibie swojego klubu.  Uczestnicy odwiedzili Teatr Robotyczny oraz Planetarium Niebo Kopernika. W czasie warsztatów "KMO - eksperyment w toku" udało nam się porozmawiać o codziennej pracy w klubach, potrzebach oraz planach na przyszłość. 
 
Gościem specjalnym Forum KMO był gruziński Klub Młodego Odkrywcy ze wsi Wariani położonej tuż przy granicy z Osetią. Prowadzony jest przez niezwykłą nauczycielkę - Tamriko Davitidze. Piętnastka młodych odkrywców zwiedziła Warszawę, kopernikowe galerie, Teatr Robotyczny i planetarium Niebo Kopernika. Jednak ich największy entuzjazm wzbudziło szkolenie, jakie przeszli wspólnie ze swoimi warszawskimi rówieśnikami, a także praca w charakterze animatorów w przestrzeni wystaw (w dniu otwarcia Forum KMO). Mimo, iż nasi goście nie mówili po angielsku, granice językowe nie istniały - zarówno podczas szkolenia, które zakończyło się zbiorową wymianą facebookowych adresów, jak i podczas animowania, które (prowadzone niekiedy w całkowitym milczeniu) wywoływało zamierzony rezultat.
 
Dziękujemy wszystkim uczestnikom Forum za wspaniałą atmosferę i zaangażowanie. Jesteśmy pewni, że to wydarzenie zaowocuje tworzeniem lokalnych sieci i wspólnych projektów pomiędzy klubami.
Nam nie pozostaje nic innego, niż rozpoczęcie przygotowań do przyszłorocznego zjazdu…