Szkoła Prototypowania

Druga edycja Szkoły Prototypowania w 2025 roku odbyła się w przestrzeniach Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego na przełomie września i października (29 września – 3 października). Podczas tej wyjątkowej edycji skupiliśmy się na tworzeniu interdyscyplinarnych pomocy naukowych, dostosowanych do potrzeb uczniów niewidomych lub słabowidzących. które wzbudzałyby ciekawość grupy docelowej, uczyły przez doświadczenie i zachęcały do aktywnego działania. W naszych bezpłatnych warsztatach wzięli udział wybrani nauczyciele z całej Polski oraz kilkoro pracowników Centrum Nauki Kopernik.

Przez pięć dni Marta Fikus-Kryńska oraz Szymon Filipowicz prowadzili nauczycieli oraz naszych współpracowników przez kolejne etapy warsztatów, których owocem były zaawansowane prototypy. Powstało pięć pomocy edukacyjnych: „Ciężka mapa świata”, „Model atomu”, „Lumiblok”, „Puzzoparkietki” oraz „Wir atmosferyczny”. Testowanie prototypów odbyło się po raz pierwszy w historii Szkoły Prototypowania poza Centrum Nauki Kopernik. Dzięki uprzejmości dyrekcji Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Laskach przetestowali je dla nas uczniowie, z myślą o których te pomoce powstały. Byli to uczniowie klas I-III szkoły podstawowej oraz licealiści. Warto jeszcze podkreślić, że zanim prototypy pojechały do Lasek, zostały poddane wstępnym testom przez Piotra Warachowskiego – niewidomego od urodzenia studenta Uniwersytetu Warszawskiego i dziennikarza akademickiego Radia Kampus.

Jak każda nasza Szkoła Prototypowania również ta była okazją do wspólnych rozmów na temat narzędzi edukacyjnych, z których warto korzystać na lekcjach, do wymiany doświadczeń i oczywiście – zwiększenia kompetencji w zakresie tworzenia rozwiązań edukacyjnych. Szkoły Prototypowania organizujemy w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Centrum Nauki Kopernik.

Centrum Nauki Kopernik jest jednostką o statusie instytucji doskonalącej nauczycieli, dzięki czemu udział w Szkole Prototypowania wspiera rozwój kompetencji takich jak:

• tworzenie pomocy naukowych wzbudzających ciekawość i angażujących odbiorcę
• tworzenie pomocy naukowych,
• szybkie prototypowanie działań edukacyjnych,
• praca z pomocą naukową,
• praca w zespole.

Pierwsza Szkoła Prototypowania w 2025 roku odbyła się w przestrzeniach Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego na przełomie czerwca i lipca (30 czerwca – 4 lipca). Podczas tej edycji skupiliśmy się na tworzeniu interdyscyplinarnych pomocy naukowych, których celem była próba odpowiedzi na pytanie, jak identyfikować zachodzące na Ziemi przeobrażenia wywołane przez działalność człowieka i ich wpływ na jakość naszego życia. Interesowały nas szczególnie zmiany takie jak spadek różnorodności biologicznej, degradacja ekosystemów, zanieczyszczenie środowiska i ocieplenie klimatu.

Zachodzące na Ziemi zmiany wywołane działalnością człowieka są coraz bardziej widoczne i mają wpływ na jakość naszego życia. Spadek różnorodności biologicznej, degradacja ekosystemów, zanieczyszczenie środowiska, ocieplenie klimatu…

Jak uczyć o przejawach zmian globalnych na poziomie lokalnym? Jak je identyfikować w najbliższej okolicy? Czy potrzebne są do tego pomoce naukowe? W interdyscyplinarnym gronie zastanowimy się, jak uczyć o wpływie człowieka na środowisko, jednocześnie wzmacniając aktywną postawę u dzieci i młodzieży. Wspólnie poszukamy rozwiązań, w których spotkają się nauki przyrodnicze, ścisłe, artystyczne i humanistyczne.

Termin warsztatów: 30.06-04.07.2025. Rekrutacja na tę edycję Szkoły Prototypowania zakończyła się.

Co będziemy robić podczas warsztatów?

W trakcie Szkoły wspólnie zastanowimy się:

• jakie cechy ma dobra pomoc naukowa,
• jak tworzyć obiekty, które wzbudzają ciekawość i angażują odbiorcę,
• jak testować prototypy, aby były lepsze.

W interdyscyplinarnych zespołach stworzymy autorskie pomoce naukowe osadzone w tematyce wpływu człowieka na środowisko – od prostego „odpalacza zajęć” (służącego pobudzeniu kreatywności i zaciekawieniu uczniów), przez pomoce naukowe i eksponaty wykorzystywane na zajęciach, aż po zestawy eksperymentalne, które skutecznie zwiększą poziom zaangażowania i zrozumienia tematu wśród uczniów.

Wszystko to uzyskamy dzięki metodzie szybkiego prototypowania. Będziemy projektować i konstruować, robić testy i wprowadzać poprawki. Będziemy też mieli okazję przetestować prototypy w przestrzeni wystaw Centrum Nauki Kopernik. Nowością będzie wycieczka w teren, podczas której poszukamy przejawów wpływu człowieka na środowisko i inspiracji do tworzenia pomocy naukowych.

Dla kogo są te warsztaty?

Na Szkołę Prototypowania, która odbędzie się w Centrum Nauki Kopernik, zapraszamy:

• wszystkich nauczycieli,
• edukatorów działających w obszarze edukacji pozaformalnej,
• pasjonatów nauki, którzy chcą stworzyć pomoc naukową.

Szkoła Prototypowania Centrum Nauki Kopernik to doskonała okazja do zdobycia nowych kompetencji, wymiany doświadczeń i współpracy z innymi nauczycielami i edukatorami, a także do nawiązania inspirujących kontaktów.

Udział w warsztatach jest bezpłatny, zapewniamy nocleg i wyżywienie.

Zgłoszenia

Zostały już zakończone. 

Ocena zgłoszeń zostanie dokonana przez 3-osobowe jury złożone z ekspertów z Centrum Nauki Kopernik, na podstawie poniższych kryteriów:

1. Motywacja do udziału w Szkole Prototypowania (0-6 pkt)  
2. Przedstawienie pomysłu w zakresie łączenia różnych dziedzin wiedzy w działaniu edukacyjnym (0-7 pkt) - gdzie najwyżej ocenione będą te o oryginalnym podejściu do tematu, realne do zastosowania w edukacji i integrujące dziedziny wiedzy.  
3. Wypowiedź na temat: Jakie są według ciebie dobre strony pracy indywidualnej, a jakie pracy w grupie? (0-7 pkt) 
4. Pierwszorazowe uczestnictwo w Szkole Prototypowania (+2 pkt) - gdzie 2 pkt otrzymuje osoba, która po raz pierwszy będzie uczestniczyła w Szkole Prototypowania organizowanej przez Centrum Nauki Kopernik. 

Regulamin Szkoły Prototypowania (plik pdf)

Pierwsza edycja Szkoły Prototypowania w 2024 roku odbywała się w dniach 20-24 maja. Podczas tej edycji skupiliśmy się na tworzeniu interdyscyplinarnych pomocy naukowych odznaczających się walorami estetycznymi.

Przez pięć dni Marta Fikus-Kryńska oraz Szymon Filipowicz prowadzili nauczycieli oraz naszych współpracowników przez kolejne etapy warsztatów, których owocem były zaawansowane prototypy. Powstało osiem pomocy edukacyjnych: „Bez końca”, „Bokeh à la carte”, „Magnetyczne jeżowce”, „Obecność”, „Paradoks biochemiczny”, „Początek”, „Poszukaj barwnego odbłysku” oraz „Stałość zmienności”.

Ostatniego dnia Szkoły, jak zawsze, wszystkie prototypy trafiły na Wystawy Centrum Nauki Kopernik, gdzie testowali je nasi zwiedzający. Testy były ważnym doświadczeniem dla twórców. Dzięki wyciągniętym wnioskom mogli wprowadzić poprawki i jeszcze raz przetestować swoje projekty – tym razem podczas Pikniku Naukowego na stadionie PGE Narodowym.

Jak każda nasza Szkoła Prototypowania również ta była okazją do wspólnych rozmów na temat narzędzi edukacyjnych, z których warto korzystać na lekcjach, do wymiany doświadczeń i oczywiście – zwiększenia kompetencji w zakresie tworzenia narzędzi edukacyjnych. Szkoły Prototypowania organizujemy w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik.

Centrum Nauki Kopernik jest jednostką o statusie instytucji doskonalącej nauczycieli, dzięki czemu udział w Szkole wspiera rozwój kompetencji takich jak:

• projektowanie pomocy edukacyjnych wywołujących wrażenia estetyczne u odbiorcy;
• tworzenie pomocy naukowych;
• szybkie prototypowanie działań edukacyjnych;
• praca z pomocą naukową;
• praca w zespole.

Druga edycja Letniej Szkoły Prototypowania w 2023 roku odbywała się 21-25 sierpnia. W warsztatach wzięło udział 20 nauczycieli szkół średnich i podstawowych oraz edukatorów z całej Polski. Zajęcia prowadzili: Marta Fikus-Kryńska i Szymon Filipowicz.

Przez pięć dni uczestnicy warsztatów konstruowali eksponaty, ułatwiające uczniom odkrywanie i zrozumienie zjawisk i praw przyrody. Powstało 8 pomocy edukacyjnych: „Liczydło binarne”, „Zostań siatkarzem”, „Gorączka złudzeń”, „Czy trybisz?”, „Płaska kula”, „Pixeloza”, „Znajdź skarb” i „Prostowniki i zginacze”.

Ostatniego dnia LSP wszystkie prototypy trafiły na kilka godzin na wystawy Centrum Nauki Kopernik, gdzie testowali je zwiedzający. Składali i rozkładali bryły, sprawdzali, z czego składa się piksel, badali mechanizm pomocny przy przekształcaniu wzorów i mierzyli się z binarnym systemem zapisu liczb. Testy były ważnym doświadczeniem dla uczestników warsztatów. Zaowocowały wieloma wnioskami dotyczącymi tego, co działało dobrze, a także tego, co jest do poprawy.

Letnia Szkoła Prototypowania to także czas wspólnych rozważań na temat narzędzi edukacyjnych, z których warto korzystać na lekcjach, okazja do wymiany doświadczeń i zwiększenia kompetencji w zakresie tworzenia narzędzi edukacyjnych. Organizujemy ją w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik.

Centrum Nauki Kopernik jest jednostką o statusie instytucji doskonalącej nauczycieli, dzięki czemu udział w Letniej Szkole Prototypowania wspiera rozwój własnych kompetencji, takich jak:

• Projektowanie pomocy edukacyjnych z nastawieniem na odbiorcę
• Tworzenie pomocy naukowych
• Metoda szybkiego prototypowania w działaniach edukacyjnych
• Metody pracy z pomocą naukową
• Praca w zespole.

Podczas 5-dniowych warsztatów samodzielnie stworzysz matematyczną pomoc edukacyjną, pracując pod okiem naszych ekspertów. Będziesz projektować, konstruować i wprowadzać ulepszenia, a na koniec przetestujesz swoje rozwiązanie na wystawach Centrum Nauki Kopernik.

W trakcie Letniej Szkoły wspólnie zastanowimy się, z jakich narzędzi edukacyjnych warto korzystać na lekcjach matematyki i jak zaprojektować pomoc naukową – od prostej wkrętki do zestawu eksperymentalnego – która skutecznie zwiększy poziom zaangażowania i zrozumienia tematu wśród uczniów. Pomoc, która pozwoli im na samodzielne przeprowadzanie matematycznych eksperymentów, a zarazem będzie wzbudzać emocje i ukaże przydatność matematyki w życiu codziennym. Nasza Letnia Szkoła to przede wszystkim doskonała okazja do wymiany doświadczeń i zwiększenia kompetencji w zakresie tworzenia narzędzi edukacyjnych. Wspaniale sprawdza się także jako przestrzeń integracji i nawiązywania inspirujących kontaktów. W programie tegorocznej edycji zaplanowaliśmy także dodatkowe warsztaty dla chętnych: o gwiazdach w naszym Planetarium oraz z metod budowania kontaktu z uczniami w oparciu o narzędzia teatru improwizacji!

Kolejna edycja Letniej Szkoły Prototypowania odbyła się w 2022 roku. Wzięło w niej udział łącznie 21 osób z całej Polski. Wśród uczestników byli nauczyciele szkół podstawowych i średnich, wykładowcy akademiccy, naukowcy i badacze nauk ścisłych i przyrodniczych, edukatorzy, inżynierowie oraz konstruktorzy. Pięć dni warsztatów upłynęło pod znakiem intensywnej pracy twórczej. Wymyślali i budowali oryginalne pomoce naukowe, takie jak zestawy do samodzielnego eksperymentowania czy urządzenia pomiarowe, ułatwiające uczniom odkrywanie i rozumienie zjawisk i praw przyrody. Cięli, składali i łączyli elementy, testowali i ulepszali prototypy, wymieniali się doświadczeniami, opiniami i pomysłami. Dzięki tym działaniom powstały:

• Matematyczne Piruety – pomoc dotycząca brył obrotowych;
• Chemiczne Tarantule – pomoc przybliżająca zagadnienia reguły dubletu i oktetu elektronowego;
• Hot blaster - pomoc dotycząca tematyki oporu właściwego niektórych metali;
• Betonoza (w pierwszej fazie testów) – pomoc opowiadająca o chłonności terenów miejskich i zielonych;
• Niewidoczność – pomoc naukowa dotycząca wad wzroku.

Ale to nie wszystko – przewidzieliśmy też czas na integrację!

Pierwszego dnia uczestnicy Letniej Szkoły Prototypowania inspirowali się zwiedzając Wystawy Centrum Nauki Kopernik i oglądając pokaz „Rejs po niebie” w Planetarium. W kolejnych dniach dodatkowo będą mogli wziąć udział w warsztatach z improwizacji przygotowanych przez Teatr Improwizacji. Czekałą ich też wspólna wyprawa do jednego z marketów budowlanych, w którym szukali elementów do budowy wymyślonych przez siebie projektów pomocy naukowych.

Tematem przewodnim tegorocznej edycji była metoda badawcza w prototypowaniu. Zajęcia stacjonarne trwały od 22 do 26 sierpnia.

Letnią Szkołę Prototypowania organizujemy w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik.

„Filtraki”, „Falodrom” czy „Temat: rzeka” to tylko niektóre z pomocy edukacyjnych stworzonych w trakcie VIII edycji Letniej Szkoły Prototypowania. Organizowana była w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik. Do udziału w pięciodniowych warsztatach w Górze Kalwarii zaproszono 20 nauczycieli i edukatorów wybranych z setki zgłoszonych. Letnia Szkoła Prototypowania to inicjatywa skierowana głównie do nauczycieli. Były to bezpłatne, wyjazdowe warsztaty tworzenia pomocy naukowych, czyli szkolnych eksponatów, urządzeń pomiarowych, zestawów do przeprowadzania doświadczeń. Uczestnicy Szkoły Prototypowania budowali je, testowali i wprowadzali ulepszenia. Stworzyli także scenariusze zajęć oraz pomoce dydaktyczne zachęcające do eksperymentowania. Wspólnie zastanawiali się, jak stosując metodę badawczą odkrywać zjawiska i prawa rządzące światem.

Szkoła Prototypowania ma pomóc w doskonaleniu umiejętności uczenia. Podstawą spotkań warsztatowych jest wymiana doświadczeń i dyskusje. To również przestrzeń integracji środowiska nauczycielskiego, wymiany doświadczeń i nawiązywania nowych, inspirujących kontaktów.

Szkoła zakończyła się w przestrzeni wystaw Centrum Nauki Kopernik. Po dniach wytężonej pracy uczestnicy testowali stworzone przez siebie prototypy pomocy edukacyjnych. Było błoto, rzeka, żaglowce i dużo pytań od zwiedzających.

Jak powstaje wiedza naukowa? To było pytanie wiodące w czasie tegorocznej, siódmej już, edycji Letniej Szkoły Prototypowania dla półfinalistów konkursu „Nauka dla Ciebie”. Celem organizatorów - Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik - jest wsparcie merytoryczne nauczycieli i integracja środowiska związanego z edukacją.

Uczestnicy Szkoły w ciągu tygodnia intensywnej pracy warsztatowej tworzyli pomoce edukacyjne. Ich szczególną cechą było to, że wprowadzają uczniów do pracy metodą badawczą. A zatem pozwalają wykorzystać potencjał eksperymentowania w samodzielnym tworzeniu wiedzy. Szkoła prowadzona była zdalnie, ale zajęcia były praktyczne. Uczestnicy w wirtualnych zespołach tworzyli pomoce, a potem testowali je z uczniami. Nauczyciele docenili wartość wspólnego procesu odkrywania tego, co decyduje o sile tworzonych pomocy. Jak powiedział jeden z uczestników: „Uczniowie muszą sami zadać pytanie i coś zrozumieć. Stawiam jedno pytanie, pokazuję jedną rzecz, daję jedną zmienną - i niech odkryją zjawisko samodzielnie!”. Organizatorzy postawili sobie trzy zadania: - pomoc uczestnikom konkursu „Nauka dla Ciebie” w tworzeniu prac konkursowych (prototypu autorskiej pomocy edukacyjnej), - rozwijanie kompetencji nauczania metodą badawczą, - integrowanie środowiska osób związanych z edukacją.

• Więcej o konkursie
• Więcej o Programie Nauka dla Ciebie

Zapraszamy do udziału w VI Szkole Prototypowania Centrum Nauki Kopernik! Czy o zmianach klimatycznych można opowiedzieć za pomocą prostych eksperymentów? Jak samodzielnie skonstruować pomoce dydaktyczne ilustrujące procesy, które zachodzą w przyrodzie? Jak wykorzystywać metodę badawczą, towarzysząc młodym ludziom w poznawaniu świata?

Szkoła Prototypowania to tygodniowe zdalne warsztaty tworzenia scenariuszy zajęć oraz konstruowania pomocy dydaktycznych zachęcających do eksperymentowania. Zapraszamy nauczycieli i nauczycielki, edukatorów i edukatorki, naukowców i naukowczynie, popularyzatorów i popularyzatorek nauki.

Szkoła Prototypowania ma za zadanie pomóc w doskonaleniu umiejętności uczenia. Jest skierowana do osób, które mają już doświadczenie w tworzeniu pomocy dydaktycznych.

VI Szkoła Prototypowania poświęcona będzie zmianom klimatu i ich wpływowi na życie na Ziemi. Wspólnie opracujemy pomysły na scenariusze lekcji i obmyślimy eksperymenty, które będzie można wykorzystać w pracy dydaktycznej z młodymi ludźmi.

Informacje organizacyjne

• VI Szkoła Prototypowania odbędzie się w dniach 12–16 października 2020 r.;
• zajęcia online będą się odbywały codziennie w godzinach 14.00–16.30;
• zajęcia tworzą pełny cykl, więc niezbędne jest uczestnictwo we wszystkich spotkaniach online;
• to nie będą wykłady, zajęcia mają charakter warsztatowy – będziemy eksperymentować i konstruować, aby uczestniczyć w warsztatach niezbędny będzie komputer oraz łącze umożliwiające płynne połączenie internetowe. Konieczna będzie również przestrzeń do swobodnej pracy przy tworzeniu pomocy dydaktycznych;
• przesyłkę z materiałami do eksperymentowania, umożliwiającymi aktywny udział w zajęciach, uczestnicy i uczestniczki zajęć otrzymają pocztą z odpowiednim wyprzedzeniem;
• ukończenie Szkoły Prototypowania zostanie potwierdzone numerowanym zaświadczeniem.

Zapraszamy do uczestnictwa:

- nauczycieli i nauczycielki szkół podstawowych – szczególnie biologii, chemii, przyrody, geografii;
- naukowców, naukowczynie, badaczy i badaczki z dziedzin jak biologia, ekologia, chemia, geografia;
- edukatorów i edukatorki oraz popularyzatorów i popularyzatorki nauki, którzy przygotowują i przeprowadzają eksperymenty z wyżej wspomnianych dziedzin.

Do udziału w zajęciach zaprosimy grupę 20 uczestników i uczestniczek. Pozostałe osoby otrzymają od nas zestaw materiałów edukacyjnych.

Druga edycja Szkoły Prototypowania w 2024 roku odbyła się 23–27 września. 

Tym razem prowadzący obrali za cel rozwój umiejętności projektowania pomocy naukowych, które wywołują wrażenia estetyczne wspierające proces uczenia się.

Przez pięć dni Natalia Arciszewska i Szymon Filipowicz prowadzili uczestników przez złożony i wymagający proces prototypowania nowych pomocy edukacyjnych. Intensywna praca zaowocowała powstaniem siedmiu unikatowych pomocy: Gra kolorów, Ciepłoczułe formy, Blaski i cienie, Teatrzyk polaryzacyjny, WindowArt, Rzeka jako prąd oraz Magnetyczne Ekspresje.

Prototypowanie zakończyło się testami w Pracowni Przewrotu Kopernikańskiego, gdzie zaproszone klasy sprawdzały, jak działają prototypy, i dzieliły się swoimi wrażeniami z twórcami.

W trakcie 5-dniowego szkolenia nie zabrakło też czasu na integrację podczas warsztatów improwizacji, ogniska nad Wisłą oraz długich rozmów o edukacji po godzinach.

Szkoły Prototypowania organizujemy w ramach programu Nauka dla Ciebie, wspólnej inicjatywy Ministra Edukacji i Nauki oraz Centrum Nauki Kopernik. Centrum Nauki Kopernik jest jednostką o statusie instytucji doskonalącej nauczycieli i w ramach Szkoły Prototypowania wspiera rozwój kompetencji takich jak:

• projektowanie pomocy edukacyjnych wywołujących wrażenia estetyczne,
• tworzenie pomocy naukowych,
• szybkie prototypowanie działań edukacyjnych,
• praca z pomocą naukową,
• praca zespołowa.

Kryteria oceny zgłoszeń

Ocena zgłoszeń zostanie dokonana przez 3-osobowe jury złożone z ekspertów z Centrum Nauki Kopernik, na podstawie poniższych kryteriów:

• motywacja do udziału w Szkole Prototypowania (0–7 pkt); 
• pomysłowość w zakresie łączenia sposobów omawiania tego samego zagadnienia na różnych przedmiotach (0–10 pkt);
• pomysł na doświadczenie/zadanie dla uczniów do wykonania w klasie lub plenerze, które autor(-ka) uważa za piękne (0–5 pkt);
• wcześniejsze doświadczenie w tworzeniu pomocy edukacyjnych / pomysł na pomoc naukową (0–5 pkt); 
• uczestnictwo we wcześniejszych edycjach Szkół Prototypowania (0–3 pkt) – gdzie 3 pkt otrzymuje osoba, która do tej pory nie uczestniczyła w Szkołach Prototypowania organizowanych przez Centrum Nauki Kopernik.